Kilka tolkienowskich ankiet & wyniki ankiet o językach

Chciałbym Was dziś poprosić o wzięcie udziału w kilku krótkich ankietach na temat twórczości J.R.R. Tolkiena. Pytania dotyczą kwestii, które bardzo mnie interesują i przypuszczam, że także wielu z Was zaciekawi to, co pokażą nam ich wyniki. Odpowiedzi, które wskażecie będą również dla mnie wskazówkami przy pisaniu kolejnych tekstów. W tym krótkim wpisie zamieszczam również wyniki i kilka zdań komentarza do ankiet, które pojawiły się pod moimi tekstami poświęconymi językom w dziełach Tolkiena – pierwsza dotyczyła tych, które sam stworzył, druga zaś języków germańskich, które również odgrywają w nich niezwykle istotną rolę. Ich omówienie znajdziecie pod pięcioma nowymi pytaniami.

Bluetiger

***

W pierwszej ankiecie można wskazać dowolną liczbę odpowiedzi, w pozostałych – tylko jedną.

This poll is closed! Poll activity:
Start date 16-02-2020 00:00:16
End date 22-02-2020 12:00:00
Poll Results:
Które z tych dzieł J.R.R. Tolkiena przeczytałeś/aś?

* KZO to Księga Zaginionych Opowieści (I, II i III). Pod takim tytułem wydano w Polsce pierwsze dwa spośród dwunastu tomów The History of Middle-earth (“Historii Śródziemia”), czyli serii esejów i szkiców J.R.R. Tolkiena pod redakcją i z komentarzem jego syna, świętej pamięci Christophera Tolkiena. * Opowieści z Niebezpiecznego Królestwa to zbiór zawierający opowiadania “Łazikanty”, “Rudy Dżil i jego pies”, “Liść, dzieło Niggle’a” oraz “Kowal z Podlesia Większego”, a także antologię wierszy “Przygody Toma Bombadila”. Wcześniej teksty te były wydawane oddzielnie w różnych publikacjach, więc uwzględniłem je nie tylko łącznie (jako Opowieści), ale również każdy z osobna.

This poll is closed! Poll activity:
Start date 16-02-2020 00:00:16
End date 22-02-2020 12:00:00
Poll Results:
Które z tych dzieł J.R.R. Tolkiena podoba Ci się najbardziej?

Jeśli to Opowieści z Niebezpiecznego Królestwa jako całość podobają Wam się najbardziej, wskażcie tę opcję. Jeśli zaś wybieracie jakiś konkretny tekst wchodzący w ich skład (opowiadanie, zbiór wierszy), proszę zaznaczcie właśnie tę pozycję.

This poll is closed! Poll activity:
Start date 16-02-2020 00:00:16
End date 22-02-2020 12:00:00
Poll Results:
Co przeczytałeś/aś lub obejrzałeś/aś najpierw?

This poll is closed! Poll activity:
Start date 16-02-2020 00:00:16
End date 22-02-2020 12:00:00
Poll Results:
Czyim fanem zostałeś/aś najpierw?

This poll is closed! Poll activity:
Start date 16-02-2020 00:00:16
End date 22-02-2020 12:00:00
Poll Results:
W jakich językach czytałeś/aś dzieła Tolkiena?

“Inny język” oznacza tu dowolny język poza polskim i angielskim.

 

Albert Bierstadt (1830 – 1902), “Cathedral Rock” (Wikimedia Commons).

***

Ankieta 1: Języki Tolkiena

Dwa tygodnie temu w pierwszej części tekstu o językach Śródziemia przedstawiłem pokrótce osiem języków, które stworzył J.R.R. Tolkien. W przypadku niektórych dysponujemy obszernymi opisami gramatyki i bogatym zasobem słownictwa, inne zostały jedynie zarysowane. W odcinku przytoczyłem krótki fragment w danej mowie, tam gdzie było to możliwe, a także wymieniłem kilka przykładowych wyrazów. W ten sposób omówiłem następujące języki: quenejski, sindariński, khuzdul, Czarną Mowę, Valarin, język entów, adûnajski oraz Sôval Phârë, czyli Wspólną Mowę. Zaprosiłem również do wzięcia udziału w ankiecie, w której pytanie brzmiało: “Który z tych [wymienionych powyżej] języków Tolkiena podoba Ci się najbardziej?”. W zabawie wzięły udział 133 osoby. Muszę przyznać, że taki odzew mnie zaskoczył, ale była to jak najbardziej miła niespodzianka. Pragnę bardzo serdecznie podziękować każdej z ucztestniczek i każdemu z uczestników.

Wyniki tej ankiety prezentują się następująco:

This poll is closed! Poll activity:
Start date 01-02-2020 00:00:16
End date 07-02-2020 12:00:00
Poll Results:
Który z tych języków Tolkiena najbardziej Ci się podoba?

 

Pierwsze miejsce zajął quenejski, czyli język Elfów Wysokiego Rodu. Posługiwali się nim Vanyarowie, Noldorowie i Teleri żyjący w Valinorze, zaś w Trzeciej Erze cieszył się w Śródziemiu statusem podobnym do łaciny, będąc językiem uczonych. Quenya otrzymała 37 głosów (27,82%).  Czarna Mowa, sztuczny język, który Mroczny Władca Sauron opracował dla swoich sług, wybrało 29 osób  (21,8% wszystkich uczestników). Khuzdul, czyli sekretny język krasnoludów, najbardziej przypadł do gustu 24 głosującym (18,05%). Drugi z języków elfickich omówionych w moim tekście, sindariński – mowa Elfów Szarych z Beleriandu – zajął czwarte miejsce z 22 głosami (16,54%). Na piątej pozycji znalazła się Starsza Mowa Entów, którą wybrało 8 osób (6,02%). Valarin, pierwotny język Valarów, otrzymał 5 głosów (3,76%). Kolejne miejsce zajęły ex aequo jezyki ludzie, adûnajski i Sôval Phârë, z których każdy zdobył po 4 głosy (3,01%).

 

Pomyślałem, że ciekawym zestawieniem byłoby również takie, które pokazuje, ile głosów łącznie uzyskała każda z rodzin języków:

Tu zdecydowanym zwycięzcą okazały się języki elfickie, reprezentowane przez quenejski i sindariński. Łącznie zdobyły one 59 głosów, czyli 44%. Języki ludzie (adûnajski i Sôval Phârë) wybrało łącznie osiem osób, czyli 6% uczestników zabawy. Pozostałe języki startowały samodzielnie, gdyż inni przedstawiciele ich rodzin nie są znani, a być może nie istnieją.

***

Albert Bierstadt (1830 – 1902), “Dolina Yosemite” (Wikimedia Commons).

Ankieta 2: Języki germańskie

W drugim odcinku o językach Śródziemia skupiłem się na tych językach germańskich, za pomocą których Tolkien oddał ludzkie języki takie jak Wspólna Mowa, język Rohirrimów, język Ludzi Północy czy język Ludzi z Rhovanionu. Pojawił się również pragermański, gdyż w jednym z tomów “Historii Śródziemia” znajduje się przekład pewnego kluczowego dla całej mitologii zdania na ten zrekonstruowany język. Także pod tym tekstem pojawiła się ankieta. Tym razem pytanie brzmiało: “Który z tych języków germańskich najbardziej Ci się podoba?”, a możliwymi odpowiedziami były: angielski, staroangielski, staronordyjski, gocki, pragermański.

W ankiecie wzięły udział 84 osoby, a wyniki przedstawiają się w taki sposób:

This poll is closed! Poll activity:
Start date 08-02-2020 00:00:16
End date 14-02-2020 12:00:00
Poll Results:
Których z tych języków germańskich podoba Ci się najbardziej?

 

Zwycięzcą okazał się staroangielski, którego profesorem był w Oxfordzie sam Tolkien. Język w którym spisano  dzieła takie jak “Beowulf”, “Widsith”, “Bitwa pod Maldon”, “Wędrowiec” czy “Żeglarz” otrzymał 24 głosy (28,57%). Cztery mniej zdobył gocki, język na który Wulfila przełożył Biblię. Tego przedstawiciel zupełnie dziś wymarłej grupy wschodniogermańskiej wybrało 20 osób (23,81%).  Staronordyjski, język eddaicznych poematów takich jak “Hávamál” i “Völuspá” oraz sag wskazało 17 osób (20,24%). Współczesny angielski, w którym napisany jest “Hobbit” wybrało 13 osób (15,84%), czyli tyle, ilu krasnoludzkich członków liczyła Kompania Thorina. Pragermański otrzymał 10 głosów, co zapewniło temu niepoświadczonemu w piśmie, lecz zrekonstruowanemu przez badaczy językowi wynik na poziomie 11,9%.

Postanowiłem również zapisywać to, w jaki sposób wyniki zmieniały się każdego kolejnego dnia. W rezultacie powstał poniższy wykres:

Jak się okazuje, na samym początku prowadził gocki, jednak już drugiego dnia wyprzedził go staroangielski, który utrzymał się na pierwszej pozycji do samego końca. Jeśli chodzi o pozostałe języki, to przez cały czas zajmowały one takie miejsce, jakie ostatecznie osiągnęły.

Wszystkie języki z drugiej ankiety należą do tej samej rodziny – indoeuropejskiej, a także do tej samej gałęzi – germańskiej. Zastanawiałem się jednak, jak rozłożyły się głosy pomiędzy trzema grupami wchodzącymi w skład języków germańskich – zachodnią, północną i wschodnią. Oczywiście pominąłem tu język pragermański który jest przodkiem każdej z nich.

Jak się okazuje, języki zachodniogermańskie (staroangielski i współczesny angielski) zajmują tu pierwsze miejsce. Pozostałe dwie grupy uzyskały podobny wynik, choć języki wschdniogermańskie (których przedstawicielem był gocki) wyprzedziły języki północnogermańskie (reprezentowane przez staronordyjskim) o cztery punkty procentowe.

Mam nadzieję, że ta językowa zabawa przypadła Wam do gustu. Jeszcze raz dziękuję wszystkim uczestnikom każdej z ankiet!

Bluetiger

***

 

-->

Bluetiger

Student. Zainteresowania: Legendarium J.R.R. Tolkiena; twórczość George'a R.R. Martina; historia Wysp Brytyjskich (zwłaszcza V - XVI wiek); język angielski i jego ewolucja; mitologia - zwłaszcza nordyjska; wczesnośredniowieczna Skandynawia; inspiracje mitami w fantastyce - przede wszystkim Tolkiena i GRRM-a; kanon Sherlocka Holmesa. Proszę o podchodzenie z rezerwą do informacji, którymi dzielę się w moich tekstach, gdyż nie jestem ekspertem. Staram się, by przekazywane treści były poprawne, ale mogą wkraść się błędy. Moim celem jest popularyzowanie tych zagadnień, co być może zachęci Was do sięgnięcia po źródła.

Kilka komentarzy do "Kilka tolkienowskich ankiet & wyniki ankiet o językach"

  • 16 lutego 2020 at 23:18
    Permalink

    Ja jako najpierw obejrzałem trylogię (a właściwie dwie pierwsze części) później sięgnąłem po Sillmarilion odbiłem się (miałem dziesięć albo jedenaście lat) potem była trzecia część filmu i drugie już udane podejście do Sillmarilionu. Następnie Hobbit i dopiero Władca Pierścieni, na którym z jednej strony się zawiodłem (niestety na moje nieszczęście czytałem to w najgorszym możliwym przekładzie), z drugiej mogłem mieć wreszcie pewne pretensje do filmu, który dzięki niech będą bogom jest naprawdę genialnym przeniesieniem Tolkiena na ekran. (Wiemy z doświadczenia, że gdyby film powstawał dekadę później byłby totalnym gniotem) Nic nie ujmując Tolkienowi – dłuższe teksty to nie była jego najmocniejsza strona (wciąż dość mocna), ale tworzenie świata i mitologii wychodziło mu arcymistrzowsko. Do tej pory najbardziej zazdroszczę Tolkienowi stworzenia Rohanu i tego jak kapitalnie został przeniesiony na ekran.

    Reply
    • 17 lutego 2020 at 19:13
      Permalink

      Trudno się dziwić, skoro tworząc Rohan Tolkien przelał na papier to, co tak bardzo kochał i na czym znał się tak dobrze – dawno zaginiony anglosaski świat, z jego przejmującą elegijną poezją (“Wędrowiec”), której echa, a nawet więcej niż echa, słyszymy w wierszach takich jak ten:

      “Gdzież teraz jeździec i koń? Gdzież róg, co graniem wiódł w pole?
      Gdzież jest kolczuga i hełm, i włosy rozwiane na czole?
      O, gdzie jest harfa i dłoń, gdzie ogień złotoczerwony,
      Gdzie jest czas wiosny i żniw, gdzie zboża dojrzałe plony?
      Wszystko minęło jak deszcz, jak w polu wiatr porywisty,
      Na zachód odeszły dni, za góry mroczne i mgliste…
      Któż będzie zbierał dym, martwego lasu, co zgorzał,
      Któż ujrzy mijanie lat, co powracają od Morza?”

      —J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni (Dwie Wieże), księga III, rozdział VI: Król ze Złotego Dworu, wiersz przełożył Włodzimierz Lewik—

      Reply

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

 pozostało znaków