Bez PrąduGry

Bez Prądu: La Famiglia – Wielka Wojna Mafii

Włoska Sycylia – region cytryn i pomarańczy, słońca, fantastycznej kuchni i Etny paraliżującej lotnisko w Katanii… ale również region bardzo mocno kojarzony z Cosa Nostrą, sycylijską mafią, która ustrukturyzowała się w XIX wieku (choć jej zalążki sięgają oczywiście czasów wcześniejszych, głównie okresu panowania hiszpańskiego na tej największej wyspie Morza Śródziemnego). Takie skojarzenia zawdzięcza w dużej mierze filmowej trylogii Ojciec chrzestny F.F. Coppoli. Warto jednak pamiętać, że na początku lat 80. ubiegłego wieku przez struktury Cosa Nostry przetoczył się krwawy konflikt między klanami walczącymi o władzę. I właśnie tę historię opowiada gra planszowa La Famiglia: Wielka Wojna Mafii, do której recenzji Was zapraszam.

Zacznijmy od najważniejszej informacji, która części z Was może już tę pozycję wykluczyć: omawiany tytuł to gra przeznaczona dla 4 osób, z których każda kieruje jednym z 6 dostępnych klanów. Tak, oficjalnie w La Famiglię można grać wyłącznie w czwórkę. Jest to przy tym gra zespołowa – gracze dobierają się w pary, zawierają pakt i wspierają się w dążeniu do zwycięstwa (wszystkie informacje między sojusznikami są jawne). Oczywiście, jeśli tylko najdzie Was ochota, możecie zagrać w 2 lub 3 osoby (wybrani gracze będą wówczas prowadzić po dwa klany), nie jest to jednak oficjalny wariant opisany w instrukcji. Osobną możliwością jest dodatek przeznaczony do rozgrywki dwu- i trzyosobowej, który eliminuje konieczność kontrolowania kilku klanów jednocześnie. Ponieważ jednak go nie posiadam, recenzja dotyczy wyłącznie gry podstawowej.

Zanim jednak przejdziemy do brutalnej walki o władzę i wpływy, usiądźmy na moment w cieniu drzew oliwnych przy butelce czerwonego i spójrzmy, jak wygląda la dolce… nie, czekaj… spójrzmy, jak wykonana jest sama planszówka. A tej nie mogę absolutnie nic zarzucić. Solidne drewniane znaczniki i pionki, porządne dwuwarstwowe planszetki rodzin, dzięki którym elementy nie fruwają po stole w przypływie emocji, grube monety, żetony, kafle kontroli oraz plansza z mapą Sycylii… A to tylko część dobra znajdującego się w pudełku. Naprawdę trudno się do czegokolwiek przyczepić. Gdybym miał to zrobić na siłę, miałbym dwie uwagi. Po pierwsze, arkusze akcji do poszczególnych rund są dość miękkie, przez co przy ich przesuwaniu znajdujące się na nich znaczniki potrafią się przemieścić. Zwłaszcza gdy ktoś – jak niżej podpisany – jest leniwy i, oszczędzając sobie kilku ruchów ręką, chciałby mieć wszystko od razu ułożone jedno na drugim. Drugą kwestią, do której część osób może mieć zastrzeżenia, są skądinąd fantastyczne (moim zdaniem) ilustracje Webersona Santiago. Utrzymane w konwencji lekkiej satyry, odbiegają one (zwłaszcza na kartach) od – wydawałoby się – poważnego tematu gry. Dla mnie stanowią swoiste puszczenie oka do graczy, by nie traktowali wszystkiego zbyt serio, wiem jednak, że niektórzy mogliby oczekiwać tu bardziej „realistycznej” oprawy. To jednak czepialstwo, bo wykonanie jest moim zdaniem z najwyższej półki. Ba, wydawca pomyślał nawet o organizacji pudełka. Insertu jako takiego wprawdzie tu nie znajdziemy, otrzymujemy natomiast 8 małych i 2 duże tacki na elementy oraz mnóstwo woreczków strunowych, dzięki czemu rozkładanie i składanie gry przebiega błyskawicznie.

A skoro jesteśmy przy rozkładaniu, ucztę rozpocznijmy od interesującego antipasto, czyli przygotowania gry, które sprawia, że kolejne rozgrywki mogą się diametralnie różnić. Pojawia się w nim bowiem kilka elementów losowych i zmiennych, które ostatecznie będą rzutowały na przebieg nadchodzącej partii. Po pierwsze, w grze występuje 11 kafli kontroli zapewniających bonusy za kontrolę mandamenti. W każdej rozgrywce wykorzystuje się jednak tylko 7 losowych spośród nich, wybieranych w ciemno przez jedną z drużyn i kopiowanych przez drugą. Następnie każda drużyna losuje trzy kolory, a każdy z graczy wybiera spośród nich jeden. Tym samym wybiera również rodzinę, z którą będzie toczył walkę o wpływy, gdyż w La Famiglii rodziny są na sztywno przypisane do kolorów. Frakcje są asymetryczne, dzięki czemu i tu otrzymujemy sporą liczbę możliwych zestawień. Każdy z rogów Sycylii na planszy ma przypisany inny symbol, więc w zależności od tego, jak usiądziemy, różnić się będą również regiony startowe – może nie w znaczącym stopniu, ale jednak. Obowiązuje tu jedno ograniczenie: drużyny zawsze zajmują miejsca w układzie góra–dół, aby zachowana została kolejność rozgrywki. Następnie losujemy po karcie postaci określającej nasze zasoby startowe, które w kolejności graczy rozmieszczamy na mapie (najpierw zasoby sprzętowe, potem laboratoria), a na koniec rozkładamy znaczniki na arkuszu akcji, co również determinuje pewne kwestie w trakcie partii. Jak więc widzicie, już samo przygotowanie świadczy o sporej regrywalności tytułu, a przy okazji stanowi przedsmak zbliżającej się wojny klanów.

Sycylia gotowa do walki o władzę

I tak, po przygotowaniu tego wszystkiego, możemy zacząć rozkoszować się pyszną pastą alla Norma… W La Famiglii Waszym celem będzie drużynowe przejęcie kontroli nad Sycylią. Aby tego dokonać, Wasze rodziny muszą na koniec rundy wspólnie kontrolować 6 okręgów (mandamenti) lub jeden z graczy musi samodzielnie sprawować władzę nad 5 z nich (nadal jest to zwycięstwo drużynowe). Zmagania toczą się przez maksymalnie 4 rundy, a każda z nich dzieli się na dwie fazy: fazę planowania oraz fazę spotkań. W fazie planowania zadaniem gracza jest wzięcie znacznika z arkusza umieszczonego wyżej, położenie go na wybranym polu arkusza dolnego i wykonanie przypisanej do tego miejsca akcji wraz ze wszystkimi związanymi z nią korzyściami i wydatkami. Jeśli korzystamy z szarego, neutralnego znacznika lub z tego w naszym kolorze, odbywa się to bez dodatkowych kosztów. Jeśli natomiast chcemy skorzystać ze znacznika innego gracza (również sojusznika), musimy zapłacić jego właścicielowi 1 ₤. Jeśli w dowolnym momencie zabraknie nam pieniędzy na pokrycie kosztów, musimy albo uzyskać wsparcie finansowe od sojusznika (za każdy przekazany nam 1 ₤ musi on dodatkowo odłożyć 1 ₤ do puli), albo sprzedać posiadany rozkaz (co przynosi nam 1 ₤). Same akcje są natomiast bardzo zróżnicowane: zebranie dochodu z laboratoriów, rekrutacja żołnierzy (soldati) do siedziby lub wystawienie ich z siedziby na planszę, załatwienie sprzętu w postaci samochodu, motorówki bądź laboratorium, położenie rozkazu itd. Moim zdaniem są one bardzo dobrze opisane i nie sprawiają większych problemów. Pamiętajmy jednak, że zdecydowana większość pól jest jednorazowa (tj. na danym polu może znaleźć się tylko jeden znacznik), dlatego nie zawsze będziemy mogli postępować w stu procentach optymalnie. Brzmi prosto? Bo na pierwszy rzut oka dokładnie tak jest – jedyną trudnością na początku jest ikonografia, której trzeba się nauczyć. Ta prostota jest jednak zdradliwa, gdyż dochodzi do tego jeszcze akcja zwana „szerzeniem wpływów”. Gracz opłaca w niej koszt podstawowy oraz wszystkie znaczniki z jednej z kolumn (dodatkowo płacąc za znaczniki innych graczy), a w nagrodę może wykonać jedną z mocniejszych akcji – pozwalającą np. zostać pierwszym graczem i jednocześnie załatwić sprzęt albo zdjąć dwa znaczniki z jednego z torów na planszy rodziny (co zapewnia bonusy lub mocniejsze żetony rozkazów). W każdym przypadku umożliwia ona również położenie jednego rozkazu na planszy. Co więcej, zdjętymi znacznikami blokujemy dostępne pola akcji. Gdy wszystkie znaczniki zostaną przeniesione z górnej planszetki na dolną, kończymy fazę planowania i przechodzimy do fazy spotkań.

Końcowe momenty fazy akcji… Większość rozkazów już wydana

Faza spotkań to już otwarta walka o władzę nad poszczególnymi obszarami Sycylii. Wszyscy gracze odkrywają rozmieszczone na mapie żetony rozkazów i wykonują je w kolejności wyznaczonej przez ich numery, przy czym najpierw rozpatrywane są wszystkie żetony wsparcia, a dopiero potem rozkazy konfliktu. To tu rozgrywa się cała strategia i taktyka. Może się bowiem okazać, że nasze rozkazy (lub rozkazy przeciwnika) zwyczajnie nie zostaną zrealizowane, gdyż wcześniej przepadną siły, które miały je wykonać. Jednocześnie, ponieważ na jednym polu może się zazwyczaj znajdować tylko jeden rozkaz, umiejętne planowanie i współpraca z sojusznikiem są wręcz niezbędne, by przejmować obszary – oczyszczać je z wrogich soldati i wprowadzać na nie własnych. Wszystkie możliwości są bardzo dobrze opisane w instrukcji, chciałbym Wam jednak przybliżyć rozkaz ataku bezpośredniego, gdyż stanowi on w pewnym sensie kwintesencję rozgrywki, a… można go rozegrać na dwa diametralnie różne sposoby, o czym decyduje atakujący. Pierwszy, tak zwany brutalny, jest w pełni policzalny. W konflikcie brutalnym atakujący usuwa 2 swoich żołnierzy, a następnie obie strony równocześnie usuwają po 1 żołnierzu, aż jednej z nich skończą się zasoby ludzkie na danym terenie. Jak łatwo policzyć, aby pozbyć się 2 soldati przeciwnika, trzeba stracić 4 własnych. Drugi, finezyjny, pozwala podjąć ryzyko i niekiedy wygrać starcie, w którym teoretycznie nie powinniśmy mieć szans. W tej wersji każda ze stron ma do wyboru trzy karty, z których jedną zagrywa w tajemnicy. Jedna z nich pozwala przed samym konfliktem podmienić jednego soldato przeciwnika na własnego, pozostałe dwie usuwają z obszaru odpowiednio 1 lub 2 naszych soldati. I tu następuje zwrot akcji: najpierw atakujący decyduje, czy chce wziąć kartę przeciwnika. Jeśli się na to zdecyduje, będą przed nim leżały dwie karty: jego własna i przeciwnika. Następnie obrońca decyduje, czy chce zabrać kartę atakującego (nie może odebrać swojej). W skrajnych przypadkach może to doprowadzić do sytuacji, w której jeden z graczy będzie miał przed sobą np. dwie karty podmieniające soldato przeciwnika na własnego lub – zupełnie odwrotnie – dwie karty usuwające po dwóch własnych żołnierzy, co całkowicie zmienia układ sił przed konfliktem! Następnie rozpatrujemy efekty kart, a na koniec równocześnie usuwamy po jednym soldato każdej ze stron, aż jednej z nich wyczerpią się siły. W obu przypadkach, jeśli po zakończeniu konfliktu na obszarze pozostaje przynajmniej jeden soldato, obszar ten kontroluje jego właściciel. Muszę przyznać, że wariant finezyjny wywołuje mnóstwo emocji i stanowi ciekawy element strategii, a… poniekąd także wojny psychologicznej. Z jednej strony chcemy podmieniać żołnierzy przeciwnika, z drugiej zaś nie mamy kontroli nad tym, czy zabierze on naszą kartę, czy nie.

Kości zostały rzu… wróć! Rozkazy zostały odkryte!

Na koniec każdej fazy spotkań sprawdzamy warunek zwycięstwa dotyczący kontroli mandamenti. Jak wspomniałem wcześniej, rozgrywka trwa maksymalnie 4 rundy, ale jeśli po dowolnej z nich jedna z drużyn kontroluje łącznie 6 mandamenti (lub jeden gracz 5), zespół ten natychmiast wygrywa. Jeśli natomiast gra toczy się dalej, za każde osobiście kontrolowane mandamenti gracze mogą oznaczyć jeden kafel kontroli. Tu również kluczowa jest komunikacja w drużynie: kafle zapewniają bonus wyłącznie graczowi, który je oznaczył, każdy kafel może zostać oznaczony tylko przez jednego gracza, a znacznik można usunąć jedynie wtedy, gdy straciło się kontrolę nad którymś z mandamenti.

Siądźmy teraz przy małym kawałku tiramisu i popijmy je doskonale schłodzonym limoncello, bo nadszedł czas na podsumowanie gry La Famiglia: Wielka Wojna Mafii. Moim zdaniem to kawał dobrej, ciekawej pozycji dla 4 graczy, łączącej kooperację z konfrontacją. Ścisła współpraca w obrębie każdej ze stron jest konieczna, by krzyżować plany przeciwników i jednocześnie koordynować przejmowanie obszarów, zwłaszcza tych silnie bronionych. Delikatna asymetria frakcji oraz możliwość zajmowania różnych rogów planszy zwiększają różnorodność rozgrywek i regrywalność, a przy tym nie trafiłem jeszcze na zestawienie, które okazałoby się niezbalansowane. Partie należą do nieco dłuższych, choć nie przytłaczająco długich – nawet pierwsze rozgrywki kończyliśmy przed upływem maksymalnego czasu podanego na pudełku, czyli 3 godzin. Pod względem graficznym i jakości wykonania, jak już wspomniałem, jest lepiej niż dobrze i absolutnie nie zamierzam się tu czepiać. Sama gra teoretycznie zalicza się do cięższych, ale instrukcja jest napisana naprawdę dobrze, a jeśli ktoś weźmie na siebie wytłumaczenie zasad, to – mówiąc wprost – moja ograna, ale niespełna dwunastoletnia córka po dwóch pierwszych, nieco bardziej otwartych partiach spokojnie daje sobie radę. Próg wejścia nie jest więc wysoki. Trzeba jednak pamiętać, że to gra konfrontacyjna i z założenia przeznaczona dla 4 osób, więc w niektórych grupach może się zwyczajnie nie sprawdzić. Oddając cesarzowi, co cesarskie, przytoczę najpierw oceny moich dwóch córek (7/10 od czternastolatki i 8/10 od jedenastolatki), a ze swojej strony wystawiam bardzo mocne:

La Famiglia - Wielka wojna mafii
  • 8/10
    werdykt Razora - 8/10
To mi się podoba 4
To mi się nie podoba 0

Polecamy także

Komentarzy: 2

  1. Dawno nie było żadnej planszówki. Cieszy mnie, że się to zmieniło. 😀

    A gra wygląda naprawdę ciekawie, chociaż te grafiki faktycznie są mylące. Po zdjęciach powiedziałbym, że to taki trochę staromodne, nieprzesadnie ogromne przesuwanie kosteczek po planszy. Tymczasem to jest kawał gry (BGG podaje złożoność na poziomie 4,00)! Jakoś tak przemknęła u mnie zupełnie pod radarem.

    To mi się podoba 1
    To mi się nie podoba 0

Zanim napiszesz komentarz zapoznaj się z naszymi zasadami zamieszczania komentarzy:

Regulamin zamieszczania komentarzy


Użyj tagu [spoiler] aby ukryć część treści komentarza:

[spoiler]Treść spoilera[/spoiler]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Back to top button