Pomylone Analizy: Rycerz Siedmiu Królestw, sezon 1, odcinek 6 – „Później”

Szósty odcinek serialu nosi tytuł „Później”. Do diaska, tłumaczu, znowu mi dajesz powód do narzekania. On nosi tytuł „Nazajutrz”. Grrrr…

Ale jako, że to już ostatni odcinek sezonu, obiecuję nie poświęcać w tym omówieniu więcej uwagi różnym niezgrabnościom związanym z tłumaczeniem. Przejdźmy więc od razu do tego, co działo się na ekranie.

Pożegnania

Odcinek otwiera zaskakujący wybór muzyczny – westeroski jazz. Lyonel Baratheon wraz ze swoim maesterem przygląda się rannemu Dunkowi, który dochodzi do siebie pod swoim wiązem. Maester zauważa gangrenę, ale zostaje przegoniony przez Roześmianą Burzę, który nie pokłada ufności w wiedzę medyka. Lyonel proponuje Dunkowi służbę u siebie. Snuje wizję wspaniałej przyjaźni, polowań, wyprawy na Tarth (coś mi mówi, że rycerz rzeczywiście wyspę odwiedzi – szczegóły w odnośnikach pod tym tekstem). Czyżby ser Duncan zrealizował swój cel i miał rozpocząć służbę u wielkiego lorda? Nie do końca. Próbując pocieszyć wędrownego rycerza Baratheon lekceważy poświęcenie Baelora i daje upust swojej niechęci wobec Targaryenów. Twierdzi, że książę naprawdę nie ryzykował, a bogowie pokarali go za kpinę z Próby Siedmiu. Dunk jest wściekły, ale nie odmawia jednoznacznie Baratheonowi.

Przenosimy się na pogrzeb Baelora Targaryena. Wśród nielicznych żałobników znajduje się rodzina zmarłego. Ciało księcia zostaje spalone. Po pogrzebie ser Duncan próbuje złożyć kondolencje Valarrowi, ale konwersacja nie przebiega najlepiej. Valarr, choć łagodny w tonie, jest nie tylko pogrążony w smutku, ale i rozgoryczony. Każe Duncanowi odejść.

Po ceremonii Dunk spotyka Raymuna Fossowaya, który wita go serdecznym uściskiem. Raymun, po pobiciu Steffona stracił namiot, ale zyskał nowy herb – zielone jabłko zamiast czerwonego. Zyskał też żonę, to jedna z prostytutek (choć Fossoway raczej nie domyśla się jej profesji), które Dunk spotkał wcześniej. Tym razem dziewczyna używa imienia Rowan (ciekawostka – to prawdziwe imię aktorki). Zajmowała się rannym Raymunem z takim oddaniem, iż najwyraźniej spędzili ze sobą noc. A Raymun, przy którym Dunk jest tytanem intelektu, wierzy, że Rowan nosi w sobie jego dziecko (widać to bardzo szybko rozwijająca się ciąża). Katusze, które przechodzi w tej konwersacji otumaniony Dunk są chyba jeszcze gorsze od tego czego doświadczył walcząc z Aerionem.

Na szczęście na ratunek Dunkowi przybywa straż Maekara Targaryena. Rycerz może więc złożyć gratulacje i uwolnić się od rozważań na temat tego, czy nie należałoby Raymunowi szepnąć czegoś na ucho.

Oferta Maekara

Dunk zostaje wezwany przed oblicze targaryeńskiego księcia i wchodzi do jego komnaty, usłyszawszy wcześniej, że solenizantka dobrodusznie mu przebaczyła zrujnowanie jej dnia imienia. Rozmowie ojca z rycerzem z ukrycia przysłuchuje się Jajo. Maekar na początku oznajmia, że wysyła Aeriona do Wolnych Miast, w nadziei, że na zesłaniu syn sobie parę rzeczy w głowie poukłada. Książę wie też, że czegokolwiek by nie zrobił, zawsze będzie w oczach ludzi mordercą brata. Ale stanie się nim również ser Duncan. Przy każdej klęsce lub nieurodzaju, ludzie będą wspominać księcia Baelora i wyklinać wędrownego rycerza, przez którego nie zasiadł on na tronie.

Ser Duncan mówi, że zastanawiał się nad tym czemu miałby zachować swą dłoń i stopę, jeśli ceną za to było życie Baelora. Jedyna konkluzja do jakiej doszedł jest następująca – może kiedyś królestwo będzie tej stopy potrzebowało. Maekar w to wątpi, ale w końcu składa swą ofertę. Dunk może zostać rycerzem na służbie księcia i wziąć Aegona na swojego giermka. Chłopak nie chce szkolić się pod okiem innego rycerza. A i ser Duncan mógłby nauczyć się czegoś w Summerhall.

A więc to już druga propozycja, o której jeszcze nie tak dawno marzył Dunk. Jednak po śmierci Baelora i doświadczeniach ostatnich dni odmawia. Wychodząc zamienia jeszcze kilka słów ze swoim niedawnym giermkiem. Jajo kłamie na temat podsłuchiwania rozmowy. Rozgoryczony stwierdza, że Duncan nie jest rycerzem, za jakiego go miał.

Geny czy wychowanie?

W kolejnej retrospekcji Dunk wraca myślami do ostatnich chwil z ser Arlanem. Stary rycerz kolejny raz opowiada swemu giermkowi o historii Pennytree – zwyczaju wbijania miedzianego grosika w dąb przed wyruszeniem na wojnę. Kto wrócił żywy, potem swój grosik zabierał. Ale choć drzewo było wielkie, brakowało już na nim miejsca na kolejne monety. Dunk pyta wprost dlaczego Arlan nigdy go nie pasował? Próbuje dociec, czy chodzi o to, że Arlan bał się, iż chłopak go opuści. Ale umierający rycerz nie jest w stanie odpowiedzieć. Dunk rozpacza po stracie, gdy Arlan jeszcze na chwilę się podrywa, by dokończyć historię. Rycerz zawsze kończy swą opowieść. Słyszałeś George’u R.R. Martinie?

Stypa Humfreya Beesbury’ego jest cokolwiek nietypowa. Trumnę rycerza oblazły pszczoły. Nowa żona ser Raymuna odziera tajemnicę ze swej magii – najwyraźniej do środka wsadzono królową. Wkrótce w namiocie pojawia się Daeron Targaryen i podsuwa Dunkowi pewną myśl. Twierdzi mianowicie, że szaleństwo Targaryenów nie musi być kwestią urodzenia. Może to wpływ środowiska. W końcu Aerion też był kiedyś słodkim, niewinnym chłopcem, który – tak jak Jajo – uwielbiał łowić ryby. Ciekawe jak skończy Jajo, jeśli pozostanie na dworze?

Słowa Daerona szybko znajdują potwierdzenie. Jajo, w scenie rodem z horroru, odkrywa, że jego srebrne włosy zaczynają odrastać. Więc zachowuje się tak jak inni Targaryenowie. Chwyta nóż, zamierzając zabić nieprzytomnego Aeriona. Zatrzymuje go czuwający przy Jasnym Płomieniu Maekar. Ojciec i syn, dzielą gorzką chwilę, świadomi rozkładu własnej rodziny.

W tym momencie do komnaty wchodzi sługa, informujący o przybyciu Duncana Wysokiego. Wędrowny rycerz prosi o rozmowę. Pragnie przyjąć propozycję Maekara, pod jednym warunkiem. Nie uda się do Summerhall. Jajo zasmakuje trudów życia na szlaku. Dunk argumentuje, że takie doświadczenie może uchronić Jajo przed zepsuciem, jakie dotknęło jego braci. Ale ojciec nie godzi się na rozłąkę.

Ostatnie chwile w Ashford

Żegnamy się z Ashford. Raymun przyprowadza Dunkowi Słodyczkę – klacz, którą rycerz sprzedał, by kupić zbroję. Ser Duncan nie chce jej jednak przyjąć. Sądzi, że kochające jabłka zwierzę będzie miało lepsze życie u Raymuna. Dunk wbija miedzianego pensa Arlana w wiąz, pod którym obozował, symbolicznie zamykając rozdział w Ashford. Gdy rusza w drogę, pojawia się Jajo, twierdzący, że ojciec kazał mu służyć Dunkowi. Obaj odjeżdżają, choć nie wiedzą jeszcze gdzie. Dunk sądzi, że mają do wyboru siedem królestw. Jajo koryguje go – królestw jest przecież dziewięć.

Tu małe wtrącenie – może scenarzyści są czytelnikami FSGK? 🙂 W końcu to zabawna kwestia na którą sam już kiedyś zwróciłem uwagę. I wbrew temu co usłyszycie w różnych internetowych dyskusjach, nie ma to żadnego związku z Dorne. Aegon nazwał swe państwo na część siedmiu królestw, które zostały przez niego podbite (albo i nie podbite – jak to było właśnie z Dorne). Tyle tylko, że w czasie podboju Żelazne Wyspy i Dorzecze były jednym państwem rządzonym przez Harrena Czarnego, a Krain Korony, które stały się domeną Żelaznego Tronu, jeszcze nie wydzielono (zresztą nazywanie ich królestwem jest trochę na wyrost). Stąd też mamy Siedem Królestw (choć Aegon podbił sześć), składających się najpierw z ośmiu, a potem dziewięciu prowincji.

Jajo sugeruje, że powinni udać się do Dorne. Są tam ponoć ciekawe przedstawienia kukiełkowe. W ostatniej scenie Dunk i Jajo jadą przed siebie. Przez chwilę towarzyszy im symboliczny duch Arlana, mentora, który jeszcze przez chwilę czuwa nad swoim uczniem, by w końcu obrać nową drogę.

Po napisach końcowych pojawia się jeszcze krótka scena: Maekar wpada w gniew, odkrywając, że Jajo zniknął bez jego zgody.

Zmiany, zmiany, zmiany

Do zekranizowania zostało scenarzystom sześć stron, więc musieli się w tym odcinku (zresztą tak jak w poprzednim) nagimnastykować. Dla porządku odnotujemy więc wszystkie istotne zmiany.

Zacznijmy od pierwszej sceny z Lyonelem pod wiązem. Oczywiście jest to w całości inwencja twórców serialu, zasadniczo spójna z tym, co wcześniej ustaliliśmy na temat osobowości Roześmianej Burzy. Jego „bromance” z  Dunkiem może i wydaje się lekko naciągany, ale z drugiej strony, jeśli istnieje jakaś cecha wspólna dla znanych nam Baratheonów, to jest nią właśnie pragnienie posiadania małomównego kumpla, najlepiej znajdującego się niżej w hierarchii społecznej. Niech więc będzie. A sama niechęć do Targaryenów jest – jak zauważyłem przy omawianiu bodaj trzeciego odcinka – nie do końca spójna z wizją Martina, ale koherentna wewnątrz logiki serialu.

Pogrzeb Baelora zasadniczo miał podobny przebieg jak w nowelce (w której został szybko streszczony). Nie wiem, czy postać stojąca obok Maekara miała być królem Daeronem. Mam nadzieję, że nie, bo wprowadzałoby to dwa poważne problemy – brak większej liczby gwardzistów (Wylde leży pogruchotany, więc mamy w tej scenie tylko dwóch rycerzy) i konieczność teleportacji. Na szczęście nie zauważyłem na szacie tego mężczyzny żadnych smoczych insygniów, więc zakładam, że to jakiś nienazwany członek Małej Rady, który był w okolicy. I zdania nie zmienię, dopóki nie wypłyną jakieś rozczarowujące informacje na ten temat.

Rozmowa Dunka z Valarrem przebiega mniej więcej tak jak w książce, choć przyznam, że podczas lektury miałem wrażenie, że książę był bardziej rozgoryczony i niemal wrogi wobec Duncana. Ale to indywidualna interpretacja. Te same słowa można wypowiedzieć na wiele sposobów.

Po pogrzebie mamy kolejną scenę wymyśloną na użytek serialu, czyli przedstawienie nowożeńców i błyskawicznie rozpoznającej oznaki ciąży Rowan. Wszystkiego dobrego na nowej drodze życia, trochę żałuję, że skrajna naiwność nie jest już domeną Dunka, ale cieszę się, iż scena ta dała nam sposobność, by usłyszeć o nowej gałęzi Fossowayów (i poruszyć kwestię przemalowanego herbu).

U Maekara znów niemal wszystko zostało oddane perfekcyjnie, modyfikacje dialogów są minimalne. Wydaje mi się, że w oryginale ta konwersacja miała miejsce pod wiązem, ale mogę się mylić. Mam też wrażenie, że Maekar mówił wprost o zesłaniu Aeriona do Lys (ale nie wiem, czy to, że teraz mówi bardziej ogólnie o Wolnych Miastach ma jakieś znaczenie – przypuszczam, że to po prostu termin, który będzie dla widza bardziej rozpoznawalny). Tak czy siak, zmian wielu nie ma. Oczywiście do momentu w którym Dunk miast zaproponować, że Jajo może zostać jego giermkiem, lecz pod warunkiem, że wyruszy z nim na szlak (jeśli dobrze pamiętam, to ser Duncan sugerował okres do dwóch lat), po prostu Maekarowi odmawia. I tu – może was zaskoczę – cieszę się, iż cała sekwencja została gruntownie przebudowana. Serial i książka to dwa różne media, i choćby ów brak wglądu w myśli Dunka (w noweli on lęka się przed zakomunikowaniem ojcu, że kiepsko się zajmował synami), rozłożenie tego procesu w czasie i przedstawienie argumentów wizualnie oraz przez inne konwersacje, zdało egzamin i służyło czemuś więcej niż tylko wprowadzeniu niepewności czy przedłużeniu czasu trwania odcinka.

Krótka rozmowa z Jajem to oczywiście następny wymysł serialu, ale zwrócę uwagę, że również tutaj zagrano na kilku instrumentach. Umacniamy się w przekonaniu, że Jajo to kłamczuch, wzmagamy żal w Dunku, ale także pchamy małe dziecko w stronę desperackich kroków. Zgrabnie zrobione.

Scena ze stypy to fajny kawałek worldbuildingu, który dodał temu światu tak potrzebnego kolorytu, no i prowadzi nas do rozmowy z Daeronem. Też wymyślonej na użytek serialu, ale bardzo martinowskiej w duchu, bo przedstawiającej argumenty za jedną z możliwych odpowiedzi na stawiane przez pisarza pytanie – czy Targaryenowie są popaprani przez krew smoka, czy może sami siebie wychowują na coraz gorsze potwory. Co ciekawe fajnie to współgra z wcześniejszą konwersacją na temat pszczół, w której Rowan objaśniła, że cudowne zjawisko ma bardzo proste, przyziemne wyjaśnienie. A jeśli by mnie kto pytał o moje zdanie, to powiem, że z tymi Targaryenami to jest pewnie tak samo, jak z innymi ludźmi – swoją rolę odgrywają i geny, i wychowanie.

Po opowieści o tym, że Aerion też był kiedyś normalny, mamy jak na zawołanie cudowną sekwencję, która wizualizuje nam zagrożenie związane z toksycznym środowiskiem. Jajo dostrzega, że odrastają mu włosy, jest przerażony (a ujęcia jakie wykorzystano pasowałyby do kina grozy – brawo!), po czym poddaje się swoim instynktom i postanawia – ze strachu przed przyszłą zemstą – zamordować brata. Przeszkadza mu w tym książę Maekar, który w tym momencie wydaje się w końcu dostrzegać jak bardzo dysfunkcyjną rodzinę stworzył i jak – pomimo najlepszych intencji – zranił swoje dziecko.

Następuje więc druga część rozmowy Dunka z księciem, przebiegająca tak, jak w noweli. Maekar odmawia, a przynajmniej takie wrażenie odnosi widz.

A potem jest już tylko czas pożegnania z Raymunem i Słodyczką. I znów – cieszę się z wprowadzenia tej sceny, dobrze wiedzieć, że piękna klacz dożyje spokojnej starości podjadając jabłka. A i z Raymunem trochę się zżyliśmy.

I już jesteśmy gotowi pożegnać się i z Dunkiem, gdy pojawia się Jajo. Okazuje się, że jego ojciec przetrawił słowa rycerza i zmienił zdanie. A przynajmniej tak było w noweli. Po humorystycznej rozmowie o królestwach (o której pisałem wcześniej) i sugestii Jaja (w oryginale to pomysł Duncana) aby wyruszyć do Dorne, obserwujemy piękne, ostatnie ujęcie z ser Arlanem towarzyszącym jeszcze przez chwilę rycerzowi i jego giermkowi.

Tyle, że to nie koniec, bo okazuje się, że – inaczej niż w książce, Maekar na nic się nie zgadzał. To znaczy jeśli się nad tym zastanowić, to Wędrowny Rycerz pozostawiał pewne pole do interpretacji, ale kolejne nowele raczej taką wersję wydarzeń wykluczały. Ot, trochę niepotrzebnego humoru, jak mniemam wprowadzonego po to, aby sezon drugi miał jakiś wątek poboczny.

Werdykt

Czy był to najlepszy odcinek sezonu? Niestety nie. Czy mi się podobał? Pewnie, że tak. Odczuwam wszakże – i jest to trochę taka wstępna refleksja na temat całego sezonu (bo moją dłuższą konwersację na ten temat z Bluetigerem i podsumowanie przeczytacie za tydzień) – iż ogromnego sabotażu dokonuje bardzo dziwne poczucie humoru showrunnera i tak przeświadczenie (nazywam je „ukąszeniem marvelowskim”), że w telewizji nie wolno zbyt długo utrzymywać poważnego, ponurego tonu, że jak się widz zasmuci lub pogrąży w zadumie, to niechybnie zmieni kanał czy platformę. Szkoda, naprawdę szkoda, bo był to odcinek, który aż się prosił o ten martinowski, słodko-gorzki smak zakończenia. Poniekąd dostaliśmy i słodycz, i gorycz, ale także niepotrzebne tu heheszki. Trzy razy nas showrunner chciał rozbawić (Lyonelem, tuż po śmierci Baelora; małżeństwem Raymuna po pogrzebie; informacją o ucieczce Jaja w końcówce). Za każdym razem było to zwyczajnie zbędne. Pod żadnym względem nie były to wszakże zmiany kompletnie psujące odcinek, po prostu trudno uciec od wrażenia, iż trzeba było się trzymać bardziej spójnego tonu.

Na szczególną uwagę zasługuje tu ostatnia scena Maekara. Uważam, że serial zrobił naprawdę wiele, by pokazać bardziej ludzkie oblicze księcia, stąd też nagłe wskazanie nam, że jednak argumenty Dunka do niego nie trafiły jest rozczarowujące, i wygląda na wybieg uczyniony tylko dla efektu komicznego (i pewnie utrzymania w sezonie drugim części obsady – bo zakładam, że Donnel z Dunskendale, Roland Crakehall i sam Maekar zaszczycą nas swą obecnością w kolejnej serii).

To powiedziawszy, nie jestem rozczarowany ostatnim odcinkiem. Wątki zostały zamknięte umiejętnie, scenarzyści dowiedli, że potrafią w wielu miejscach sprawnie rozszerzyć materiał źródłowy, a perspektywa oczekiwania rok na kontynuację przygód naszej nietypowej pary bohaterów to prawdziwa katusza. A to chyba najlepiej świadczy o jakości tak całego serialu, jak i zakończenia. Zresztą ogólnie o serialu i o tym, co przyniesie jutro, opowiem Wam razem z Bluetigerem za tydzień.

Dodatkowa lektura:

• Szalone Teorie: Kłamstwo Dunka
• Szalone Teorie: Tajemniczy przodek Brienne
• Streszczenie Wędrownego Rycerza

8

0