Stranger Things (sezon 5)

SithFrog

Znacie ten tekst o dwóch wilkach, które żyją w każdym z nas? Jeden to zło, a drugi dobro, jeden to brak, a drugi nadmiar itp. Cechy dowolne, byle przeciwstawne, żeby powiedzieć jakąś prawdę o nas, która u jednych wywoła głębokie refleksje, a u innych zażenowanie banałem. We mnie też dziś żyją dwa wilki. Jeden urodził się w latach osiemdziesiątych XX w., jest sentymentalny, emocjonalny i czasem łatwo go złapać na przynętę z nostalgii. Drugi widział w życiu tyle filmów i seriali, napisał tyle tekstów, że mniej lub bardziej świadomie podchodzi z zimną głową do tego, co ogląda. Analiza, rozkładanie na czynniki pierwsze, dostrzeganie wad i zalet.

Piszę o tym dlatego, że tak naprawdę mam ochotę napisać dwie recenzje… ale spokojnie, tekst będzie jeden. Po prostu w zależności od spojrzenia – ostatni, piąty sezon „Stranger Things” jawi się jako dwie zupełnie różne produkcje.

Wilk pierwszy

W ramach przygotowań do premiery całej piątej serii obejrzałem jeszcze raz pozostałe sezony i byłem zaskoczony. Trzeci i czwarty sezon podobały mi się dużo bardziej niż za pierwszym razem, a czwarty pięknie dopełnił opowieść i jednocześnie dał nam najlepszy czarny charakter w serialu. Mowa rzecz jasna o Henrym/Vecnie. Jamie Campbell Bower jest niesamowity w tej roli i nieważne, czy ma na sobie tonę charakteryzacji jako Vecna, czy przechadza się w swojej ludzkiej formie. Na pewno absolutnie najjaśniejszy punkt w przedostatniej porcji serialu.

Całość (1-4) stworzyła naprawdę świetną historię i wielki nostalgiczny festiwal dla obecnych 30- 40- i 50-latków, ale też zainteresowała masę dzieciaków i nastolatków. Były wady, nie wszystkie małolaty wyrosły na dobrych aktorów/dobre aktorki, czasami pojawiały się niepotrzebne wątki, niepotrzebne postacie czy dramatycznie zły odcinek w drugim sezonie, który był jakby z zupełnie innej produkcji (kto widział, ten od razu wie). Widać było jednak serce i wysiłek włożone w ten serial. Dodatkowo każdy sezon nawiązywał do znanego horroru sprzed lat. Pierwszy to mix „Obcego” i „To”, drugi stawia na akcję i więcej przeciwników („Obcy – decydujące starcie”), trzeci to ewidentnie body horror („Coś„, „Mucha”), a czwarty nie kryje się z nawiązaniami do „Koszmaru z ulicy Wiązów”. Jako hołd – wspaniałe.

Dlatego nie potrafię nie docenić twórców za emocjonalny rollercoaster, jaki mi zafundowali. W piątym sezonie, na który czekaliśmy (zdecydowanie!) za długo, jest masa wzruszeń, pojednań, niezłych scen akcji, a bohaterowie co rusz wpadają w jakieś tarapaty. Na pewno ostatnia odsłona jest bardzo nierówna i dość łatwo podzielić ją jakościowo, bo dokładnie tak była emitowana. Pierwsze cztery odcinki pojawiły się pod koniec listopada i to moim zdaniem najciekawszy rozdział finału. Rozstawiamy pionki na planszy przed ostatecznym starciem, bohaterowie wiedzą, że ostateczne zwycięstwo/porażka są tuż za rogiem, a ostatnia scena czwartego odcinka to prawdziwy „mózgotrzep”, który tylko drażni zmysły i domaga się dalszego ciągu już teraz, natychmiast!

Dalszy ciąg pojawił się jednak dopiero 26 grudnia i… ojej. Nie chcę zdradzać szczegółów fabuły, ale kolejne trzy odcinki to (poza wspomnianym z 2. sezonu) najsłabsze odcinki „Stranger Things” w historii, z taką kulminacją, że ręce nie mają gdzie opadać. Scena, która powinna być ważna i poważna, wypadła dramatycznie źle i minutę po premierze stała się memem, ale o tym później.

Ponad dwugodzinny finał dostaliśmy w Nowy Rok i od strony emocjonalnej całkiem nieźle spiął większość wątków, a także dał nam ostateczny pojedynek i w miarę godne zakończenie historii ekipy z Hawkins. Był na pewno wzruszający, nostalgiczny i słodko-gorzki. Chociaż w zasadzie bardzo słodki z odrobiną goryczy. Na pewno dał mi poczucie spełnienia jako widza i fana serialu od początku, ale też westchnąłem z ulgą, że to już koniec.

Patrząc wstecz nie żałuję, że poświęciłem mu tyle czasu i na pewno będę go pamiętał zawsze, a do niektórych sezonów może nawet wracał. Na pewno zostanie ze mną na zawsze oglądanie kolejnych perypetii bohaterów z moją dorastającą córką i długie dyskusje o tym, co się wydarzyło oraz snucie teorii, co się jeszcze może wydarzyć. Popkulturowy fenomen, który zdobył swoje miejsce w historii telewizji/streamingu.

Wilk drugi

Jeśli miałbym w czterech słowach określić finałowy sezon „Stranger Things”, użyłbym stwierdzenia „przerost formy nad treścią”. Mamy oto serial z budżetem przewyższającym większość hollywoodzkich blockbusterów, który próbuje nas zaszokować skalą, oczarować swoimi pomysłami, wielkimi planami, akcją i strachem o życie bohaterów. A jak wyszło? Ano tak, jakby ktoś wydał wszystkie te pieniądze na efekty, kostiumy, gaże, ekipę filmową i nic już nie zostało na scenariusz.

Dlatego od początku do końca będziemy obserwować schemat: bohaterowie stoją, idą albo siedzą i rozmawiają. Tematy są dwa: wymyślanie nowego genialnego planu albo uczucia i relacje. Dialogi te, najczęściej naprawdę kiepskiej jakości, rozdzielone są scenami akcji, które może i robią wrażenie skalą, ale nie opowiadają historii. Są ozdobnikiem. „Stranger Things” nigdy nie było wybitne w tej kwestii, ale w finale poszli już po linii najmniejszego oporu. Zagrożenie->plan->akcja->rozmowa o uczuciach i proszę zapętlić – mamy to.

Najlepszym przykładem jest odcinek „Ucieczka z Camazotz”, gdzie dwie bohaterki stając twarzą w twarz ze śmiertelnym zagrożeniem i uciekając przed pewną śmiercią, znajdują czas, żeby sobie stanąć i pogadać o życiu, emocjach i rozwoju osobistym. Bardzo mocno i negatywnie wpływa to na tempo opowiadania historii. Sceny planowania podobnie. Mam wrażenie, że było ich co najmniej po 2-3 na odcinek. Bohaterowie (koniecznie w sporej grupie) zasypują nas toną ekspozycji i objaśniania, co zrobią za chwilę i dlaczego. Nie ma w tym żadnego napięcia, żadnej powagi, a idealne rozwiązania sypią się z ust postaci jak asy z rękawa pokerzysty-oszusta.

Kuleje aktorstwo, na szczęście nie wszędzie. Mike, Dustin, Lucas, Hopper, Nancy, Murray czy Robin – aktorzy wcielający się w te postacie wypadają naprawdę dobrze, momentami genialnie. Natomiast moim skromnym zdaniem najlepiej w całym serialu wypadł Jamie Campbell Bower z aktorów i Sadie Sink w roli Max z aktorek. Tę ostatnią uważam za odkrycie braci Duffer i absolutnie najlepszy aktorski popis na przestrzeni wszystkich sezonów, w których się pojawiła. Fenomenalny talent.

Na drugim końcu spektrum mamy Winonę Ryder. Na pewno spora w tym wina scenariusza, który od 3. sezonu nie daje Joyce Byers nic ciekawego do zrobienia poza szwędaniem się po planie z jedną zbolałą miną i powtarzaniem, jak bardzo martwi się o Willa. Nic z tego nie wynika i ciężko się na to patrzy.

Do mamy w tej kategorii dołącza syn William, bo to jego najważniejsza scena pozostanie szczytem „krindżu” w „Stranger Things”. Nie mam zamiaru bić tu w tony „jezusmaria Netlix znów promuje elgiebete”. Ta scena musiała się wydarzyć, od dawna była oczekiwana i twórcy dużo wcześniej zamieścili znaki, że ona nadejdzie. Problem nie jest w tym, że się pojawiła. Problemem jest wykonanie. Gdyby Will miał intymną scenę coming outu z matką, ewentualnie z mamą, bratem i od biedy najlepszym przyjacielem, ale nie. Zrobiono z tego show. Na widowni pojawili się wszyscy bohaterowie serialu i słuchali, jak młody Byers w żenujący i sztuczny sposób dzieli się ze wszystkimi swoją tajemnicą. Ciarki żenady chodzą po plecach tam i z powrotem. Podobno scenę kręcono aż 12 godzin i wykorzystano fakt, że Noah Schnapp (aktor grający Willa) sam jest homoseksualistą. To ja nie chcę wiedzieć, jak wyglądały duble, które odrzucono… Mogła to być kameralna, intymna i piękna scena, zamiast tego zrobiono z niej festiwal żenady, a z orientacji seksualnej super moc. Szkoda.

Rozciągnięcie serialu w czasie nie pomogło też stronie wizualnej. Bracia Duffer wmawiają nam, że oglądamy dzieciaki podczas ostatniego roku w liceum, a widać, że mamy do czynienia z ludźmi 20+, niektórzy zaraz skończą trzydziestkę.

Dufferowie od początku nęcili nas nostalgią, ale sami wpadają tu we własne sidła. Nie dość, że już drugi raz (pierwszy był w 3. sezonie) próbują zrekonstruować jota w jotę scenę z Velociraptorami z „Jurassic Park”, to jeszcze nie ma ona w tym miejscu żadnego sensu.

Nie rozumiem też, po co produkcji, która ma już tylu bohaterów, dorzucono nowych: Holly, Derek, Dr Kay, Akers. Holly jeszcze od biedy można powiedzieć, że uruchamia cały ciąg zdarzeń w finałowej serii (chociaż to po prostu nudne powtórzenie motywu Willa z pierwszego sezonu), ale reszta? Ozdobniki albo „comic relief”. Po co zatrudniać do znanego tytułu taką gwiazdę jak Linda Hamilton tylko po to, żeby nie miała żadnego większego znaczenia dla fabuły? Niezrozumiałe.

Ostatni odcinek, który trwa tyle, ile film pełnometrażowy, też mnie trochę zawiódł (chociaż w niewielkim stopniu w porównaniu z 5-7), bo ewidentnie twórcom zabrakło odwagi. Nie mówię, że każdy serial ma być drugą „Grą o tron”, ale jakaś dramaturgia, jakaś stawka, jakieś śmiertelne zagrożenie naprawdę mogą budować w widzu strach i niepewność o losy bohaterów. Tutaj tego zupełnie zabrakło.

Bywały też dobre momenty rzecz jasna. Ostateczny pojedynek robi wrażenie skalą, kilka rozmów wypadło szczerze (Steve/Dustin), ale już inne kiepściutko i nienaturalnie (Jonathan/Nancy/pierścionek). Było trochę napięcia, ale jak na epicki finał epickiej historii – no nie poczułem trzęsienia ziemi. Ot, lekki wstrząs przez szkody górnicze. Chociaż jak mówimy o epickości, to „Stranger Things” na pewno jedną rzecz zapożyczyło z „Władcy Pierścieni”. Pożegnanie z bohaterami po ostatniej bitwie trwa jakieś 45 minut i składa się z kilku zakończeń. Po trzecim miałem dość.

SithFrog

Domknięcie historii Hawkins jest co najwyżej średnie, a nawet lekko poniżej średniej. Piąty sezon jest na pewno najsłabszy i po prostu kiepski. Każdy z poprzednich dostawał ode mnie ocenę pozytywną, a tu wyżej niż cztery dać nie mogę. Za dużo rzeczy nie gra, za dużo jest bezsensownego gadania, fabuła nie płynie swobodnie, tylko wygląda jak odhaczanie punktów na liście. Cięcie i kolejny punkt. Nikogo, kto jest fanem serialu, przekonywać do oglądania nie muszę. Na pewno warto, jeśli śledziliście bohaterów na przestrzeni wszystkich tych lat. Wszyscy inni mogą spokojnie ominąć. Nie ma tu – jak na przykład w „Breaking Bad” – finału, który wynagradza nierówność poprzednich sezonów. Jest poprawne zakończenie i nic ponad to. Tak jak pisałem – na pewno wrócę jeszcze do niektórych sezonów/odcinków, ale do piątego? Raczej nie.

PS Macie swoich ulubionych bohaterów? U mnie (kolejność przypadkowa): Dustin, Max, Robin, Steve, Hopper, Vecna, Eddie, Billy i Dr Martin Brenner. Plus bonusowo pan Ted Wheeler, ojciec Holly, Mike’a i Nancy, o którym wszyscy zapomnieli. O mamę martwili się potwornie, poświecono temu sporo scen, a ojcem (też rannym w starciu z demogorgonem) pies z kulawą nogą się nie interesował. Nieładnie!

Wynurzenia Crowleya

Tradycyjnie już wyjdę na marudę i pana czepialskiego, ale muszę dodać kilka słów od siebie. Zasadniczo zgadzam się z oceną piątego sezonu kolegi SithFroga. Był słabszy od pozostałych, ale nie zakończył się katastrofą, a ostatnie spotkanie z ekipą z Hawkins przyniosło sporo pozytywnych emocji. Zanim zacznę gorzkie żale, z czystym sumieniem pochwalę kilka naprawdę znakomitych momentów. Wrażenie zrobiła na mnie niesamowita sekwencja porwania Holy. Nie tylko doskonale, dynamicznie zmontowana i pełna autentycznej grozy, to jeszcze bardzo brutalna i krwawa. Nie spodziewałem się takiej slasherowej formy i uważam ten moment za najlepiej zrealizowany fragment całego sezonu. Świetnie wypadł moment pod sam koniec, kiedy Vecna prawie oszukał Hoppera swoimi sztuczkami, a także fantastyczna akcja powrotu po Kali w wykonaniu Hoppa. Bardzo podobały mi się niepokojące topniejące ściany w labolatorium – takich nowości brakowało od jakiegoś czasu. Można więc powiedzieć, że „momenty były”.

Niestety pomiędzy nimi znalazło się bardzo dużo złych rzeczy i bardzo źle napisanego scenariusza. Zacznijmy może od słonia w pokoju, czyli niesławnego już wyznania Willa. Można je było zrealizować na kilka sposobów, a Dufferowie wybrali najgorszy, bardzo sztuczny i po prostu nudny. Gdyby na przykład chłopak wyznał prawdę reszcie ekipy od D&D, na co Dustin przybiłby mu piątkę i powiedział, że przecież od dawna wszyscy domyślali się prawdy i nie ma o czym gadać, bo mają do ubicia pewnego lisza – wtedy ta scena nie wybiłaby całej fabuły z rytmu. A tak duża część piątej serii to te nieszczęsne pogadanki, w trakcie których wszyscy wyznają sobie przeszłe winy i rozwiązują problemy osobiste. Nie mam nic przeciwko rozmowom w filmach, ale te dialogi były zbyt rozwlekłe, przeważnie niezbyt dobrze zagrane i przede wszystkim wydarzały się do słownie w środku akcji, zaburzając jej tempo i niszcząc poczucie zagrożenia.

Być może wyszłoby to lepiej, gdyby grali to inni aktorzy, ale wiadomo, że tak się nie dało. O ile Steve, Dustin czy nawet Lucas odrobili lekcje i wypadli całkiem naturalnie, jeszcze lepsza była Max i Robin (ale w przypadku tej drugiej mowa tylko o umiejętnościach Mayi Hawke, bo rola została koncertowo skopana przez scenarzystów), to już na Mike’a i Willa ciężko było patrzeć. Nie mówiąc już o wspomnianej przez SithFroga Winonie Ryder i koszmarnej Millie Bobby-Brown, która gra jedną smutną miną, próbuje być na siłę dramatyczna i jej przypadek bardzo przypomina mi Emilię Clarke, którą po Grze o Tron próbowano lansować na modną aktorkę, ale  pewnych braków nie da się nadrobić.

Oczywiście nadmiar bohaterów jest jeszcze bardziej widoczny niż w poprzednich sezonach. Każdy dostał swoje 30 sekund, a przecież nikt by nie płakał, gdyby w finale zabrakło Eriki, pana nauczyciela czy nawet Holy (Vecna mógł porwać przypadkowe dzieciaki, które Max by ratowała). Głupotą było więc dodawanie kolejnych. Rozumiem, że punkt wyjściowy do fabuły został ustalony na koniec czwartej serii i pewnych rzeczy nie dało się zrobić inaczej. Tymczasem aby móc reklamować się znanym nazwiskiem, do projektu włączono Lindę Hamilton, która nie robi w tym serialu absolutnie nic, a wygląda wręcz upiornie. Mało tego – cała ta wojskowa ekipa i jej baza w upsidedown była kompletnie nieprzemyślanym elementem. Wojskowi pojawiają się wtedy, kiedy jest to wygodne dla scenariusza, a kiedy indziej ich nie ma. Służą zresztą tylko za tarcze strzeleckie i przeszkadzajki (jakby międzywymiarowe potwory nie wystarczyły).

Zupełnie nieprzekonujące było zresztą rozwiązanie problemu ostatnich ujęć poprzedniego sezonu. Coś, co zapowiadało się niezwykle dramatycznie, zamknięto stalowymi płytami i jakąś dziwną kwarantanną, która – tak jak soldaty – pojawia się tylko wtedy, gdy jest potrzebna. Z jednej strony mamy jakieś posterunki i odgrodzony teren bramy do zaświatów, z drugiej dzieciaki normalnie chodzące do szkoły i naszą ekipę knującą miesiącami w jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc w okolicy. No i grzech największy, jeśli chodzi o budowanie świata: druga strona przestała być straszna. I to jak! Od początku „Stranger Things” przejście do zaświatów było śmiertelnie niebezpieczne, a kraina pełna obcych wynaturzeń. Tymczasem większość piątego sezonu dzieje się właśnie tam i okazuje się, że w upsidedown można sobie normalnie mieszkać, a nawet urządzać tam wycieczki samochodowe. Co prawda jest ryzyko wpadnięcia na demogorgona, ale tylko w pierwszych odcinkach, bo potem nie ma na to czasu. Kiedy część ekipy dociera do laboratorium (którego wspomnianym wojskowym nie chciało się odwiedzić, chociaż kontynuują eksperymenty tam rozpoczęte), macki na ścianach są tylko plastikowymi dekoracjami. Nie ma w nich nic paskudnego i odrażającego.

Nie pomaga tu na pewno fakt, że piąty sezon bardzo cierpi na przypadłość greenscreenozy. Zwróćcie uwagę, że poza krótkimi fragmentami na początku praz tymi w lesie Vecny, praktycznie cała akcja była kręcona w studiu i to udającym ledwie kilka lokacji. W bardzo wielu scenach komputerowo nałożone tła aż kłują w oczy i doskonale widać, gdzie kończą się fizyczne dekoracje, które często straszą plastikowością. Widać to wszystko w sposobie oświetlania scen (ach, te grzmoty podkreślające ważne kwestie wypowiadane przez aktorów!) – nierealne światło otoczenia czy ostre cienie postaci tam, gdzie powinny być rozproszone. Wszystko to bardzo psuło mi immersję, a przecież „Stranger Things” na początku naprawdę wyróżniał się od większości serialowych produkcji naprawdę wysoką jakością i bardzo filmowym wyglądem.

Wiem, wiem – marudzę i wymyślam, a oczekiwałem nie wiadomo czego. Ale tak naprawdę wcale nie. Wiedziałem, że finałowa walka będzie jakąś wariacją marvelozy. I że będziemy mieć milion ckliwych rozmów oraz nadmiar bohaterów. To było łatwe do przewidzenia po poprzednich seriach. Nie myślałem po prostu, że Dufferowie na dokładkę pozbędą się większości atutów, które mieli w rękach. Zostali wyłącznie z bohaterami, których wykreowali na samym początku i tylko dzięki nim dowieźli to wszystko do końca. No bo te dzieciaki, nawet jeśli grane przez już dorosłych ludzi, to nasi dobrzy kumple i fajnie było ich zobaczyć jeszcze raz. Co prawda można to było spokojnie zamknąć w 4, góra 5 odcinkach, uniknąć powtarzania tych samych schematów, snucia planów i kopiowania w nieskończoność tych samych scen, ale tak się nie stało. Myślę, że zadziałały tu jednak korporacyjne mechanizmy i trzeba było dać każdemu aktorowi osobne 5 minut, nikogo przypadkiem nie zabić, zagrać to bezpiecznie, z plastikowym rozmachem w stylu komiksowych superprodukcji. Powtórzono nawet dwa grzechy ciężkie z sequelowej trylogii „Gwiezdnych wojen”, czyli idiotyczny numer z zatyczką lunety, jak żywo zerżnięty ze „Skywalker odrodzenie” (nie dość, że kopiujesz fatalny film, to jeszcze bierzesz z niego absolutnie najgłupszy moment – brawo ty) oraz „odkręcanie” śmierci bohaterów dosłownie sekundę po tym, jak niby zginęli (nie powiem kto i kiedy, ale były dwie takie sytuacje). Na szczęście udało się pomiędzy te głupoty powciskać kilka naprawdę emocjonujących fragmetnów, a ulubionym bohaterom przeżyć tę wielką przygodę, którą w ostatecznym rozrachunku trzeba jednak ocenić na plus. Jako osobny byt, piąty sezon „Stranger Things” broni się bardzo słabo. Jako finał kultowego serialu mógł być znacznie, znacznie gorszy. Oceny nie wystawiam, bo uśredniona nota sithfrogowych wilków wydaje mi się adekwatna.

6

0